Veertig jaar transformatie: herhaalt Europa vandaag de fouten die China vijftig jaar geleden maakte?
Van Qingdao in 1986 tot Europa in 2026. Jun Jiang over veertig jaar tussen twee werelden, en waarom Europa de fouten die China vijftig jaar geleden maakte niet mag herhalen. Met een film in het Nederlands, Engels en Chinees.
Door Jun Jiang
Er is een oud Chinees gezegde: "Dertig jaar ten oosten van de rivier, dertig jaar ten westen van de rivier." Een andere uitdrukking zegt ongeveer hetzelfde: "Het fortuin keert, en het rad blijft draaien."
Vroeger zag ik die gezegden gewoon als traditionele Chinese wijsheid. Vandaag, nu ik terugkijk op bijna veertig jaar leven tussen China en Europa, begrijp ik hun diepere betekenis.
De geschiedenis kan soms bijzonder ironisch zijn.
Veertig jaar geleden werd ik in China verdacht van spionage, omdat ik een relatie had met een westerling.
Veertig jaar later word ik in Europa beschuldigd van spionage, vanwege mijn banden met China.
Is de wereld echt veranderd? Of zijn sommige manieren van denken nooit veranderd?
De film 24:26
Het artikel als animatiefilm, voorgelezen door een AI-stem. De film bestaat ook in het Engels en het Chinees.
1. In 1986 werd ik in China verdacht van spionage
In 1986 leerde ik in Qingdao, in China, de man kennen die later mijn echtgenoot en de vader van mijn zoon zou worden. Hij was Belg.
China was toen nog maar pas begonnen met zijn hervormingen en openstelling. De Culturele Revolutie was officieel voorbij, maar haar ideologische invloed zat nog diep in de samenleving.
Een relatie met een buitenlander bracht politieke risico's mee. Voor een jonge Chinese vrouw die met een westerse man uitging, kon zo'n relatie gemakkelijk argwaan wekken.
Op een dag, toen we samen langs het strand van Qingdao wandelden, werden we plots tegengehouden door agenten van de openbare veiligheid en naar het politiebureau gebracht.
Volgens hen kon ik maar twee dingen zijn: een spion of een prostituee.
Uiteindelijk, misschien omdat ik te jong en te mooi was, leken ze eerder het tweede te geloven.
Haha!
Vandaag klinkt dat absurd. Maar in die tijd was zo'n voorval niet helemaal verrassend.
Politieke ideologie beheerste bijna elk aspect van het leven in China.
Met wie je omging, naar welke films je keek, naar welke muziek je luisterde, of zelfs of je nieuwsgierig was naar de westerse wereld: het kon allemaal een politieke kwestie worden.
Van jongs af hield ik van mode en mooie kleren. Op school kreeg ik vaak kritiek van leraren op mijn uiterlijk, dat ze als een teken van burgerlijk denken zagen.
Achteraf gezien lijkt het haast ongelooflijk.
Wat heeft de liefde van een jong meisje voor mooie kleren met politiek te maken? En wat heeft het in hemelsnaam met nationale veiligheid te maken?
Toch kon in die tijd zelfs de meest gewone persoonlijke keuze een politieke kwestie worden.
Waarom?
Omdat China toen economisch en maatschappelijk ver achterliep op de ontwikkelde westerse landen.
Jarenlang legde China strenge beperkingen op aan westerse cultuur en informatie. Vooral vóór de hervormingen waren westerse films, muziek, boeken en verhalen over het dagelijkse leven in het buitenland grotendeels onbereikbaar voor gewone Chinezen.
Volgens mij was een belangrijke reden dat het politieke systeem er geen vertrouwen in had dat het ideologische invloeden van buitenaf kon weerstaan.
China was economisch achtergebleven, terwijl de westerse landen sterk ontwikkeld waren.
Wat zou er gebeuren als gewone Chinezen mochten zien hoe mensen in het Westen echt leefden?
Zouden ze dan ongemakkelijke vragen beginnen te stellen?
Waarom zijn zij zo rijk en wij zo arm?
Waarom hebben hun arbeiders zo'n levensstandaard en de onze niet?
Waarom leren ze ons voortdurend het westerse kapitalisme te wantrouwen, maar krijgen we zelden de kans om te zien hoe die samenlevingen echt zijn?
De eenvoudigste oplossing was de informatiestroom te beperken en mensen de wereld alleen te laten begrijpen via één beperkt verhaal.
Maar wat waren de gevolgen van die isolatie?
Het Westen werd er niet minder ontwikkeld door.
Het ontnam de Chinezen gewoon de kans om de wereld te begrijpen en te leren van wie verder stond.
Nog gevaarlijker: wanneer een samenleving maar één interpretatie van de werkelijkheid toelaat, kunnen mensen geleidelijk het vermogen verliezen om zelfstandig te denken.
2. In 1989 stelde ik alles in vraag wat ik geleerd had
In 1988 verhuisde ik door mijn huwelijk naar België. Voor het eerst beleefde ik de Europese samenleving van binnenuit en kreeg ik een westerse opleiding.
Toen ik gewone Europeanen leerde kennen, hun levenswijze, hun cultuur en hun maatschappelijke instellingen, was ik oprecht verbaasd.
Het Europa dat ik ontdekte, was zo anders dan het Europa waarover ik in Chinese kranten had gelezen.
Ik was opgegroeid met de les dat kapitalisme een systeem was waarin kapitalisten arbeiders uitbuitten, en gewone werkende mensen leden onder onderdrukking en armoede.
Maar toen ik in België aankwam, ontdekte ik een heel andere werkelijkheid.
De mensen waren vriendelijk en beleefd. De samenleving was ordelijk. Economie en cultuur waren sterk ontwikkeld. De levensstandaard, de sociale bescherming en de persoonlijke vrijheden van gewone arbeiders gingen alles te boven wat ik me had voorgesteld.
Voor het eerst besefte ik dat iemand een heel uitgesproken mening over de wereld kan hebben, zonder die wereld ooit echt te hebben meegemaakt.
In 1989 ging ik voor het eerst terug naar China om mijn familie te bezoeken.
De allereerste vraag die ik mijn vader stelde toen ik thuiskwam, was:
"Papa, waarom is het echte Europa zo anders dan wat onze kranten ons vertelden? Waarom zijn Europeanen zo vriendelijk, en waarom zijn hun landen zo ontwikkeld? Hun arbeiders lijken heel goed te leven. Ze zijn helemaal niet arm en onderdrukt, zoals ons geleerd werd!"
Mijn vader was lid van de Chinese Communistische Partij en logistiek officier bij de Chinese marine.
Hij had zelfs een deel van zijn persoonlijke ambities in mijn naam gelegd.
Hij noemde me Jiang Jun, wat precies klinkt als het Chinese woord voor "generaal"!
Maar wat mij het meest trof, was dat hij mijn vragen niet met ideologische argumenten beantwoordde.
In plaats daarvan antwoordde hij rustig:
"De westerse landen hebben al enkele honderden jaren gehad om zich te ontwikkelen. China is nog maar pas begonnen. Maar het zal beter worden."
Die woorden draag ik al bijna veertig jaar met me mee.
Vandaag begrijp ik de houding van mijn vader beter dan ooit.
Hij ontkende niet wat het Westen bereikt had. En de relatieve armoede van China deed zijn vertrouwen in de toekomst niet wankelen.
Hij erkende de werkelijkheid en bleef optimistisch over wat komen zou.
Wat een eenvoudige, maar diep rationele houding.
Erkennen dat anderen verder staan, betekent niet dat je je eigen land ontrouw bent. Integendeel: pas als je de kloof erkent, kun je beginnen haar te dichten.
De eerste essentiële stap in de latere ontwikkeling van China was precies de bevrijding van het denken.
Maar wat betekent het eigenlijk om je denken te bevrijden?
Het betekent breken met de gewoonte om alles eerst te beoordelen volgens de ideologische tegenstelling tussen socialisme en kapitalisme.
Als westerse technologie geavanceerder is, leer er dan van.
Als westerse managementmethodes werken, neem ze dan over.
Als buitenlandse investeringen de economie kunnen helpen ontwikkelen, verwelkom ze dan.
De vooruitgang van een land begint niet met het ontkennen van wat anderen bereikt hebben.
Ze begint met de moed om je eigen zwaktes te erkennen en te leren van wie het beter heeft gedaan.
De latere transformatie van China is daar een krachtig bewijs van.
3. Veertig jaar later is de geschiedenis gekanteld
Veertig jaar zijn voorbij.
China is niet langer het land dat ik in 1986 kende.
Economische hervormingen, de toetreding tot de Wereldhandelsorganisatie, buitenlandse investeringen, technologieoverdracht, onderwijs en het harde werk van de Chinezen hebben het land onherkenbaar veranderd.
De resultaten trekken wereldwijd de aandacht.
Natuurlijk heeft China nog veel problemen op te lossen. Er moet nog veel verbeteren.
Maar wie China echt bezocht heeft en de transformatie ernstig heeft bekeken, kan moeilijk ontkennen dat het land de voorbije vier decennia een buitengewone ontwikkeling heeft doorgemaakt.
De voorbije jaren organiseerde ik tal van reizen naar China voor Europese ondernemers, investeerders en professionals.
We bezochten Beijing, Shanghai, Shenzhen, Hangzhou, Guangzhou en Hefei, ontmoetten Chinese bedrijfsleiders, bezochten bedrijven en onderzoeksinstellingen en spraken met de mensen ter plaatse.
Bijna elke keer hoor ik aan het einde van zo'n reis dezelfde reactie:
"Het echte China is helemaal anders dan het China dat we in de Europese media zien!"
Bezoekers staan versteld van de modernisering van de Chinese steden, de infrastructuur, de technologische toepassingen, de snelheid en efficiëntie van Chinese bedrijven, en het dagelijkse leven van gewone mensen.
Sommigen komen aan in de overtuiging dat de Chinese economie nog vooral draait op goedkope arbeid en goedkope productie.
Maar wanneer ze geautomatiseerde productielijnen, de industrie van elektrische auto's, toepassingen van artificiële intelligentie en het tempo van de Chinese innovatie hebben gezien, beseffen ze hoe achterhaald hun beeld is geworden.
Wat mij het meest treft, is hoe sterk hun verbazing lijkt op wat ik zelf voelde toen ik in 1988 voor het eerst in Europa aankwam.
Veertig jaar geleden kwam ik naar Europa en ontdekte ik dat het echte Europa heel anders was dan wat de Chinese media hadden beschreven.
Veertig jaar later neem ik Europeanen mee naar China, en ontdekken zij dat het echte China heel anders is dan wat de Europese media hen hebben doen geloven.
De cirkel van de geschiedenis lijkt rond.
Maar achter die cirkel schuilt een vraag die veel dieper gaat dan mijn persoonlijke ervaring.
Waarom kunnen mensen, na veertig jaar technologische vooruitgang en globalisering, nog altijd zo'n onvolledig beeld van een ander land hebben?
Hoe kan een land zo'n opmerkelijke ontwikkeling doormaken, terwijl zoveel mensen elders grotendeels niet weten wat het bereikt heeft?
Is het echt een gebrek aan informatie?
Of zijn we er steeds meer aan gewend geraakt om alleen informatie te aanvaarden die onze bestaande politieke overtuigingen bevestigt?
4. Herhaalt Europa het denken van China van vijftig jaar geleden?
Het is een vraag die ik steeds moeilijker kan negeren.
Vandaag draait een groot deel van het politieke debat en de berichtgeving over China in Europa rond geopolitiek, bedreigingen voor de nationale veiligheid en ideologische rivaliteit.
Chinese technologische vooruitgang wordt vaak gezien als een strategische bedreiging.
Chinese investeringen roepen vaak meteen vragen op over nationale veiligheid.
Het groeiende concurrentievermogen van China op internationale markten wordt steeds vaker door een politieke bril bekeken.
Soms kan ik niet anders dan het gevoel hebben dat sommigen gewend zijn geraakt aan een nogal vreemde logica:
Toen China arm en achtergebleven was, kreeg het kritiek omdat het achterliep. Nu China vooruitgang heeft geboekt, is die vooruitgang zelf een bron van onrust geworden.
Wat moet China dan precies doen om niet als een bedreiging te worden gezien?
Wordt van een land met meer dan 1,4 miljard mensen verwacht dat het voorgoed onderaan de wereldwijde waardeketen blijft, alleen om aan bepaalde westerse verwachtingen te voldoen?
Natuurlijk is China geen land zonder problemen. Europa heeft het volste recht om zijn technologie, industrie, markten en nationale veiligheidsbelangen te beschermen.
Maar je belangen beschermen en elke vorm van internationale samenwerking politiseren, zijn twee totaal verschillende dingen.
Als het politieke klimaat mensen terughoudend maakt om objectief over de verwezenlijkingen van China te praten, onwillig om de Chinese ontwikkeling ernstig te bestuderen, of zelfs wantrouwig tegenover gewone zakelijke, culturele en academische uitwisselingen, dan moet Europa zich zorgen maken.
Want die manier van denken ken ik maar al te goed.
In 1986 werd ik in China met argwaan bekeken, omdat ik een relatie had met een buitenlander.
Veertig jaar later word ik in Europa opnieuw beschuldigd van spionage, dit keer vanwege mijn zakelijke banden met China en mijn pogingen om objectieve artikels over het land te schrijven.
Ik vind het tegelijk absurd en grappig.
Sinds wanneer werken spionnen zo openlijk dat ze ervoor zorgen dat de hele wereld weet wat ze doen? 😂
Vroeger in China vermoedden sommigen dat ik voor het Westen werkte.
Vandaag in Europa vermoeden sommigen dat ik voor China werk.
Moet iedereen die tussen landen beweegt, verschillende culturen begrijpt en bruggen bouwt tussen samenlevingen, verdacht worden van een politieke agenda?
Betekent erkennen wat China bereikt heeft automatisch dat je tegen Europa bent?
Moet iemand eerst zijn politieke loyaliteit bewijzen voor hij een ander land objectief mag bekijken?
Ik woon al bijna veertig jaar in Europa. Ik hou van zijn cultuur, geschiedenis en kunst, en ik respecteer zijn instellingen en maatschappelijke waarden.
Tegelijk blijf ik diep verbonden met China, het land waar ik geboren ben.
Waarom zouden die twee gevoelens elkaar uitsluiten?
Waarom kan ik Europa niet waarderen en tegelijk erkennen wat China bereikt heeft?
Moet ik China bekritiseren om mijn loyaliteit aan Europa te bewijzen?
Als dat zo is, waar zijn dan de vrijheid van meningsuiting en het onafhankelijke denken waar Europa zo trots op is?
Wanneer politieke standpunten feitelijke oordelen beginnen te vervangen, en gewone uitwisselingen als mogelijke bedreigingen worden gezien, hoe verschilt die manier van denken dan nog van het China dat ik veertig jaar geleden meemaakte?
5. Waar Europa echt bang voor moet zijn, is niet de ontwikkeling van China
Europa heeft vandaag nog altijd een buitengewoon cultureel en historisch erfgoed, sterke wetenschappelijke tradities, universiteiten van wereldklasse, industriële knowhow, artistieke verwezenlijkingen en juridische instellingen.
Na bijna veertig jaar hier te wonen, begrijp ik die verwezenlijkingen heel goed, en ik heb ze altijd bewonderd.
Soms, als ik ontgoocheld ben over bepaalde ontwikkelingen in het Europa van vandaag, ga ik naar een museum, bewonder ik Europese schilderijen of architectuur, of ga ik naar een concert met klassieke muziek.
De diepgang en rijkdom van de Europese beschaving dwingen telkens weer respect af.
En precies door dat respect maak ik me steeds meer zorgen over de toekomst van Europa.
De uitdagingen van Europa komen niet alleen van concurrentie van buitenaf.
Een versnipperde interne markt, moeizame beleidscoördinatie, ingewikkelde besluitvorming, innovatie die traag op de markt komt en een moeilijk klimaat voor industriële investeringen wegen allemaal op het concurrentievermogen.
Geen van die problemen verdwijnt vanzelf, alleen omdat Europa een hardere politieke houding tegenover China aanneemt.
Als Chinese elektrische auto's concurrentiëler zijn, moet Europa onderzoeken hoe China zijn batterijketens heeft opgebouwd, op grote schaal is gaan produceren en technologie sneller op de markt heeft gebracht.
Als Chinese bedrijven nieuwe technologie zo snel van het labo naar de markt kunnen brengen, moet Europa zich afvragen of zijn eigen innovatie- en industriesysteem hervormd moet worden.
Als Europese ondernemers uit China terugkomen met waardevolle technologie, managementpraktijken en zakelijke kansen, dan moeten we meer van zulke uitwisselingen aanmoedigen, in plaats van hen zich politiek ongemakkelijk te laten voelen omdat ze iets positiefs vertellen.
Leren van de sterke punten van een concurrent is niet hetzelfde als het politieke systeem van die concurrent goedkeuren.
Helaas worden die twee in sommige politieke debatten vandaag steeds vaker door elkaar gehaald.
China heeft zijn economische toekomst veranderd door zich open te stellen voor de buitenwereld, geavanceerde technologie binnen te halen en deel te nemen aan de wereldwijde concurrentie.
Waarom zou Europa China dan niet met dezelfde leergierigheid benaderen?
Waarom zou het politiek gênant moeten zijn om te erkennen dat China in bepaalde sectoren voorop loopt?
Europa moet zijn legitieme belangen beschermen. Maar beschermen is niet hetzelfde als uitsluiten, en concurrentie betekent niet dat samenwerking moet stoppen.
Ik heb altijd één principe verdedigd:
Europa moet zijn eigen belangen beschermen, maar nooit ten koste van zijn eigen ontwikkelingskansen en toekomstige concurrentiekracht.
Als Europa zijn afhankelijkheid van China wil verminderen, maar tegelijk markten, investeringen, innovatiepartnerschappen en industriële kansen opoffert, dan wordt de uiteindelijke prijs niet betaald door politieke slogans.
Die prijs betalen Europese bedrijven, werknemers en toekomstige generaties.
Een volwassen en zelfzekere samenleving moet zowel de sterktes als de zwaktes van haar concurrenten kunnen erkennen.
Het echte gevaar is niet dat een concurrent sterker wordt.
Het echte gevaar is dat we, uit angst voor een sterkere concurrent, geleidelijk de bereidheid verliezen om die concurrent te begrijpen, van hem te leren en hem uiteindelijk te overtreffen.
6. Ideologie mag nooit een rem op vooruitgang worden
Ik heb altijd geloofd dat politieke ideologie de institutionele keuzes van een land mag beïnvloeden, maar niet mag bepalen wat mensen mogen zien, wat ze mogen weten of tot welke conclusies ze mogen komen.
Als een samenleving alleen informatie aanvaardt die in haar politieke verhaal past, dreigt ze geleidelijk het vermogen te verliezen om de werkelijkheid in haar geheel te begrijpen.
Dat is precies wat ik meemaakte toen ik in China opgroeide.
Ons werd keer op keer verteld over de problemen van het westerse kapitalisme, maar we hadden heel weinig kansen om het dagelijkse leven van gewone mensen in het Westen te leren kennen.
Als ik vandaag Europeanen ontmoet van wie het beeld van China tientallen jaren achterhaald lijkt, of die het land nooit bezocht hebben maar er toch een heel stellige mening over hebben, dan moet ik onwillekeurig aan mijn jongere zelf denken.
Er is wel één belangrijk verschil.
In het China van mijn jeugd hadden gewone mensen maar heel beperkt toegang tot informatie over de buitenwereld.
Europeanen hebben vandaag internet, ze kunnen de wereld rondreizen, ze hebben persvrijheid en een relatief open informatieomgeving.
We hebben betere informatiemiddelen dan ooit. Waarom lijkt ons begrip van de wereld dan soms steeds meer bepaald door politieke standpunten, in plaats van door kennis uit de eerste hand?
Natuurlijk is het Europa van vandaag fundamenteel anders dan het China van vijftig jaar geleden.
Europa heeft nog altijd relatief onafhankelijke media, politiek pluralisme, ruimte voor publiek debat en juridische mechanismen die de macht van de overheid beperken.
Ook Chinese media doen aan selectieve berichtgeving en politieke verhalen.
Ik beweer niet dat Europa al het China van vroeger is geworden.
Wat mij zorgen baart, is dat sommige delen van het Europese politieke denken een verontrustend bekende neiging beginnen te vertonen:
We raken er steeds meer aan gewend om de wereld te begrijpen vanuit politieke standpunten, in plaats van te vertrekken vanuit de feiten.
Wanneer de definitie van nationale veiligheid blijft uitdijen, wanneer politieke argwaan objectieve analyse begint te vervangen, en wanneer mensen een etiket krijgen op basis van hun mening, dan kan de openheid van de samenleving zelf eronder beginnen te lijden.
Het meest verontrustend wordt het wanneer mensen zo gewend raken om anderen een politiek etiket op te plakken, dat ze zich niet langer verplicht voelen om op hun argumenten in te gaan.
In plaats van de feiten te onderzoeken, stellen ze de identiteit van de spreker in vraag.
In plaats van op een argument in te gaan, stellen ze de motieven van de spreker in vraag.
In plaats van een ander perspectief ernstig te nemen, stellen ze de loyaliteit van de spreker in vraag.
Het is de makkelijkste manier om een moeilijk debat te ontlopen.
En misschien ook de gevaarlijkste.
Want zo verliest een samenleving geleidelijk het vermogen om zichzelf in vraag te stellen.
Een land dat echt zelfzeker is, hoeft zijn burgers niet voortdurend te herinneren aan hoe gevaarlijk de buitenwereld is.
Het vertrouwt erop dat zijn burgers zelfstandig denken, verschillende informatiebronnen verkennen, andere samenlevingen begrijpen en hun eigen conclusies trekken.
Als een land voortdurend het negatieve beeld van zijn concurrenten moet benadrukken om zich superieur te blijven voelen, dan moet het misschien vooral zijn eigen afnemende zelfvertrouwen in vraag stellen.
7. Veertig jaar later zijn mijn principes nooit veranderd
In 1989 kwam ik uit Europa terug naar China en vroeg ik me af waarom de Chinese media me geen juister beeld van Europa hadden gegeven.
In 2026 organiseer ik reizen naar China voor Europeanen, omdat ik wil dat zij de kans krijgen om een vollediger beeld van China te zien.
Mijn rol is misschien veranderd.
Toen was ik een jonge Chinese vrouw die de westerse wereld wilde begrijpen.
Vandaag werk ik aan meer begrip en samenwerking tussen China en Europa.
Maar mijn principes zijn nooit veranderd.
Ik heb nooit geloofd dat China geen problemen heeft, en ik heb ook nooit geloofd dat elke Europese kritiek op China fout is.
Ik heb altijd één eenvoudig ding geloofd:
Mensen hebben het recht om een land zo volledig en juist mogelijk te begrijpen, in plaats van zich te moeten beperken tot een beeld dat door politieke ideologie gefilterd is.
Ik wil niet dat iemand door mijn artikels blind in China gelooft.
Evenmin wil ik dat iemand China blind afwijst door wat bepaalde politici of media vertellen.
Het was nooit mijn bedoeling om Europeanen China te doen liefhebben, laat staan om een politiek systeem te verdedigen.
Ik wil dat mensen de feiten kennen, het land met hun eigen ogen zien en zelf oordelen.
Dat is voor mij wat onafhankelijk denken betekent.
Veertig jaar geleden wilde ik dat China opener werd en moedig van Europa leerde.
Vandaag wil ik dat Europa diezelfde openheid bewaart, en dat de opkomst van China het niet belet te zien wat China te bieden heeft.
Want ik heb zelf meegemaakt hoe een relatief gesloten China, gekneld door politieke ideologie, eruitzag.
En ik heb met eigen ogen gezien hoe ingrijpend China veranderde nadat het zich openstelde voor de wereld.
Als ik terugdenk aan die vier decennia, hoor ik weer de woorden die mijn vader in 1989 tegen me zei:
"China is nog maar pas begonnen. Maar het zal beter worden."
Hij had toen een groot vertrouwen in de toekomst van China.
Veertig jaar later hoop ik dat de volgende generatie Europeanen hetzelfde vertrouwen voelt in haar eigen toekomst.
Maar vertrouwen kan niet alleen gebouwd worden op herinneringen aan vroegere glorie.
Het moet gebouwd worden op de bereidheid om de werkelijkheid onder ogen te zien, concurrentie te omarmen, voortdurend te innoveren en van anderen te leren.
Europa heeft een prachtige geschiedenis.
Maar historische grootsheid is geen automatische garantie voor toekomstige welvaart.
Een land dat ooit de wereld leidde, is niet voorbestemd om dat voor altijd te doen.
Evenmin is een land dat ooit arm en onderontwikkeld was, veroordeeld om dat te blijven.
Is dat niet precies wat de transformatie van China de voorbije vijftig jaar heeft aangetoond?
Vijftig jaar geleden betaalde China een hoge prijs voor ideologische starheid, isolement en angst voor de buitenwereld.
Vijftig jaar later moet Europa oppassen dat het die fouten niet herhaalt, alleen omdat het bang is voor de concurrentie uit China.
De geschiedenis herhaalt zich nooit op precies dezelfde manier.
Maar bepaalde manieren van denken kunnen terugkeren, in andere landen en in andere tijden.
Zoals het Chinese gezegde ons eraan herinnert:
"Dertig jaar ten oosten van de rivier, dertig jaar ten westen van de rivier."
Wat ik hoop dat Europa begrijpt, is niet alleen dat de wereldwijde machtsverhoudingen verschuiven, maar vooral welke lessen uit de geschiedenis achter die verschuiving schuilgaan.
Het verval van een samenleving begint niet noodzakelijk wanneer ze haar rijkdom of technologie verliest.
Het kan beginnen wanneer ze de bereidheid verliest om de wereld objectief te bekijken en de vooruitgang van anderen te erkennen.
Veertig jaar geleden wilde ik dat China zijn ogen opende voor de wereld.
Veertig jaar later hoop ik dat Europa zijn ogen niet sluit voor de wereld.
Het gaat er niet om of je pro-China of anti-Westers bent.
Dit zijn de bedenkingen van iemand die bijna vier decennia tussen twee werelden heeft geleefd, en de geschiedenis, de werkelijkheid en de veranderingen om ons heen heeft gadegeslagen.
Ik hou van China, het land waar ik geboren ben, en ik hecht veel waarde aan Europa, waar ik bijna veertig jaar van mijn leven heb doorgebracht.
Precies daarom wil ik niet dat een van beide kansen op vooruitgang mist door arrogantie, vooroordelen of ideologie.
En vooral wil ik niet dat Europa, dat China ooit hielp de wijdere wereld te ontdekken, de moed verliest om een wereld te begrijpen die nu voor zijn ogen verandert.
Jun Jiang
België, 11 november 2026
