China verandert van ‘fabriek van de wereld’ in een wereldwijde industriële investeerder
China ontvangt minder buitenlands kapitaal, maar ander kapitaal, en Chinese bedrijven bouwen hun fabrieken nu in Kazachstan, Vietnam, Mexico, Egypte en de EU. Met een film over wat dit voor Europa betekent, in het Nederlands, Engels en Chinees.
Door China Connect
China kreeg in 2025 ongeveer $ 105 miljard aan buitenlandse directe investeringen binnen en investeerde zelf $ 174 miljard in het buitenland. Dat staat in het World Investment Report 2026 van UNCTAD, de handels- en ontwikkelingsorganisatie van de Verenigde Naties. China blijft daarmee de vierde grootste ontvanger en de derde grootste investeerder ter wereld. Achter die twee getallen zit een verschuiving die voor Europese bedrijven meer zegt dan de rangschikking: er komt minder geld naar China, maar ander geld, en Chinese bedrijven bouwen hun fabrieken in andere landen dan vijf jaar geleden. Europa staat daar nu bij.
De film 05:27
Wat het World Investment Report 2026 betekent voor Europa, in vijf minuten. De film bestaat ook in het Engels en het Chinees.
China blijft aan beide kanten bij de grootsten
Wereldwijd stegen de buitenlandse directe investeringen (FDI) in 2025 met 6 procent tot $ 1,6 biljoen, na twee jaar daling. UNCTAD noemt dat herstel kwetsbaar en ongelijk verdeeld. Een handvol megaprojecten, vooral datacenters en AI-infrastructuur, trok de cijfers omhoog. De twintig grootste ontvangers kregen samen meer dan 80 procent van alle instroom.
In die concentratie houdt China zijn plaats. Bij de ontvangers staat het vierde, na de Verenigde Staten ($ 277 miljard), Singapore en Hongkong. Bij de investeerders is het derde, na de Verenigde Staten en Japan. Allebei de cijfers daalden wel: de instroom van $ 116 naar $ 105 miljard, de uitstroom van $ 192 naar $ 174 miljard. UNCTAD telt Hongkong, Macau en Taiwan apart. Wie Hongkong erbij rekent, ziet een nog grotere Chinese rol, want Hongkong is zelf de derde grootste ontvanger en de vijfde grootste investeerder.
Er komt minder kapitaal naar China, en ander kapitaal
De instroom zakte van meer dan $ 160 miljard in 2023 naar ongeveer $ 105 miljard in 2025. UNCTAD ziet wel tekenen van stabilisering: de daling vertraagt. Een deel van de verklaring is financieel, met hogere rentes en bedrijven die meer winst naar huis halen. Het rapport legt het zwaartepunt bij structurele oorzaken. Lonen stegen, en multinationals verhuisden arbeidsintensieve, exportgerichte productie naar andere Aziatische landen, vooral in Zuidoost-Azië. China+1-strategieën, geopolitiek, onzekerheid over invoerheffingen en beperkingen op technologie versterkten die beweging.
Wat overblijft, ziet er anders uit. Wetenschappelijk onderzoek en technische diensten waren in 2025 goed voor bijna een vijfde van alle buitenlandse investeringen in China. Dat aandeel steeg zeven jaar op rij en is nu bijna vier keer zo groot als in 2018. In die sector alleen kwamen er 14.000 nieuwe bedrijven met buitenlands kapitaal bij, 27 procent meer dan een jaar eerder. Hightech trok tot november 2025 meer dan $ 32 miljard aan, met sterke groei in e-commercediensten, medische apparatuur en luchtvaartuitrusting.
De Chinese cijfers vertellen hetzelfde verhaal in yuan. Volgens het ministerie van Handel daalde de werkelijk gebruikte buitenlandse investering in 2025 met 9,5 procent tot ¥ 747,69 miljard. Tegelijk kwamen er 70.392 nieuwe buitenlandse ondernemingen bij, een stijging van 19,1 procent. Er komen dus meer bedrijven bij, met gemiddeld kleinere bedragen. In de eerste helft van 2026 lag de instroom nog 5 procent lager dan een jaar eerder, een kleinere daling dan in de jaren ervoor.
Beijing stuurt mee. De lijst met sectoren waar buitenlandse investeerders welkom zijn en voordelen krijgen, werd in 2022 en 2025 uitgebreid, met meer hightech en duurzame industrie. Een actieplan uit 2025 moet de markttoegang verbreden en buitenlandse ondernemingen makkelijker aan financiering helpen. In 2025 gingen telecom, digitale diensten, financiële diensten en toerisme verder open, met proefprojecten in telecom, gezondheidszorg en onderwijs. De herziene negatieve lijst van 2025 bracht ook nieuwe beperkingen, onder meer voor civiele drones, e-sigaretten en de online verkoop van geneesmiddelen. UNCTAD vat het samen als een overgang van snelle groei naar selectievere en strategischere investeringen.
Wie er vanuit China naar buiten trekt
Ook de Chinese investeringen in het buitenland werden gerichter, met meer nieuwe vestigingen (greenfield), maakindustrie en energie. Opvallend is wie die investeringen doet. De grote staatsbedrijven trekken zich terug: rederij COSCO Shipping, defensiegroep Norinco en Shandong Energy breidden minder snel uit in het buitenland en richtten zich opnieuw op de thuismarkt. In olie en gas, infrastructuur en zware industrie daalde het buitenlandse deel van de bezittingen van Chinese multinationals.
Private bedrijven in technologie en auto's deden het omgekeerde. Batterijmaker CATL had vóór de pandemie minder dan 10 procent van zijn bezittingen in het buitenland, nu bijna 30 procent. Huawei breidde uit met cloud, 5G en groene energie, vooral in Afrika en het Midden-Oosten. Dat verandert ook de lijst van de grootste Chinese multinationals. In 2011 waren 8 van de 9 gerangschikte Chinese bedrijven staatsbedrijven, bijna 90 procent. Nu zijn het er 29 van de 41, ongeveer 70 procent. UNCTAD noemt Tencent, Huawei, Geely en CATL als voorbeelden van private bedrijven die snel internationaliseren.
Het gaat soms om enorme projecten. ByteDance kondigde in Brazilië een datacenter van $ 41 miljard aan, alleen al 43 procent van alle aangekondigde nieuwe projecten in Latijns-Amerika in 2025. East Hope plant in Kazachstan een project in non-ferrometalen van meer dan $ 12 miljard. Volgens het rapport zijn Amerikaanse en Chinese multinationals de grootste spelers in megaprojecten, zowel in het buitenland als in eigen land.
Chinese fabrieken staan nu in andere landen
Het hoofdstuk over toeleveringsketens bevat misschien de belangrijkste vaststelling over China. UNCTAD keek naar nieuwe fabrieksprojecten in het buitenland, zonder de strategische sectoren zoals chips en batterijen. De vijf grootste investeerders, namelijk de EU, China, de Verenigde Staten, Zuid-Korea en Japan, zijn samen goed voor 70 procent van de waarde van die projecten. Wie 2021 tot 2025 vergelijkt met 2015 tot 2019, ziet er maar twee groeien: China en Zuid-Korea.
De Chinese investeringen stegen van $ 102 naar $ 109 miljard. Ze gaan ook naar heel andere landen. Van de vijf belangrijkste bestemmingen van 2015 tot 2019 bleef er maar één over: Kazachstan. Indonesië, India, de Filipijnen en de Verenigde Staten vielen uit de top vijf. Vietnam, Mexico, Egypte en de Europese Unie kwamen erbij. Bij geen enkele andere grote investeerder veranderde de lijst zo sterk.
Nabijheid speelt daarbij weinig mee. Het deel van de Chinese fabrieksprojecten in de eigen regio of in buurlanden zakte zelfs van 32 naar 26 procent. Chinese bedrijven zoeken plekken die toegang geven tot een grote markt of tot grondstoffen: Mexico als opstap naar Noord-Amerika, Egypte voor exportgerichte productie, Kazachstan voor de verwerking van metalen.
In elektronica schrijft UNCTAD dat de investeringen verder kijken dan een model met China als middelpunt. Het aandeel van China als bestemming van nieuwe projecten in ICT en elektronica daalde sterk. Tegelijk gingen Chinese elektronicabedrijven zelf veel meer in Zuidoost-Azië investeren: van ongeveer $ 1 miljard in 2015-2019 naar $ 9 miljard in 2021-2025. De "+1" in China+1 is dus vaak een Chinees bedrijf.
Grondstoffen en groene industrie, waar China het tempo bepaalt
UNCTAD volgt vijf strategische sectoren apart. Samen waren ze in 2025 goed voor 44 procent van de waarde van alle aangekondigde nieuwe projecten, tegenover 16 procent in 2020. De rol van China verschilt sterk per sector.
| Sector | Aandeel van China in de uitgaande projecten, 2020-2025 | Wie leidt |
|---|---|---|
| Kritieke mineralen | 32 procent, de grootste investeerder | China, dan Zuid-Korea en het VK |
| Energietransitie (batterijen, elektrische auto's, cleantech) | 16 procent, de tweede investeerder | EU (28 procent), dan China en Zuid-Korea |
| AI-infrastructuur | niet bij de drie grootste | Verenigde Staten (46 procent) |
| Halfgeleiders | niet bij de drie grootste | Taiwan (45 procent) |
In kritieke mineralen is China de spil. Het land is goed voor ongeveer een derde van de nieuwe buitenlandse projecten en is ook sterk in de raffinage en verwerking erna, zoals de nikkelverwerking in Indonesië toont. In de energietransitie investeren Chinese bedrijven in batterijen en elektrische auto's in Duitsland, Hongarije, Portugal, Slowakije en Spanje, en daarbuiten in onder meer Maleisië, Mexico, Marokko, Saudi-Arabië, Turkije en Vietnam. Volgens UNCTAD willen die bedrijven zo binnen de grote markten produceren en hun toegang tot die markten veiligstellen. Hoe die opbouw van schaal en keten werkt, leest u in hoe China een industrie overneemt.
In halfgeleiders ziet u China nauwelijks in de internationale cijfers. Dat betekent niet dat er weinig gebeurt: de groei verloopt vooral via binnenlandse investeringen en staatssteun. Omgekeerd blijft China een belangrijke bestemming voor Amerikaanse en Europese investeringen in geavanceerde industrie, vanwege de industriële capaciteit, het technologische ecosysteem en de grote thuismarkt.
Wat het rapport over Europa zegt
Chinese investeringen in Europa blijven volgens UNCTAD onder de piek van 2017. Ze verschoven naar gerichte nieuwe vestigingen in elektrische auto's, batterijen en industriële bedrijven, met Hongarije als belangrijke bestemming. Het rapport steunt daarvoor op Rhodium Group en MERICS. Hun update van mei 2026 telt € 16,8 miljard aan Chinese investeringen in de EU en het VK in 2025, 67 procent meer dan een jaar eerder en het hoogste peil sinds 2018. Nieuwe vestigingen haalden een record van € 8,9 miljard. Hongarije kreeg € 3,9 miljard, Duitsland € 2,5 miljard en Frankrijk € 1,9 miljard.
Europa kijkt ook kritischer. Nederland en Italië gebruikten bijzondere bevoegdheden om de invloed van buitenlandse staatsbedrijven te beperken bij chipmaker Nexperia en bandenfabrikant Pirelli. De EU vraagt haar lidstaten om ook uitgaande investeringen in halfgeleiders, AI en quantumtechnologie op te volgen.
België screende in 2025 volgens het rapport 137 buitenlandse investeringen. Zeven daarvan kregen een diepgaand onderzoek. Twee werden zonder voorwaarden goedgekeurd, één met voorwaarden, één dossier werd ingetrokken en geen enkel werd geweigerd. Die cijfers gelden voor alle buitenlandse investeerders, niet alleen Chinese. China heeft overigens een eigen screening: sinds 2021 toetst het buitenlandse overnames en nieuwe projecten in gevoelige sectoren aan de nationale veiligheid.
Ten slotte zet UNCTAD het industriebeleid naast elkaar. China, de EU en de Verenigde Staten zijn samen goed voor ongeveer de helft van alle maatregelen van het afgelopen decennium. In China gaat het om 91 procent subsidies, en 90 procent daarvan zijn rechtstreekse toelagen aan individuele bedrijven. De EU gebruikt ook vooral subsidies (72 procent), maar dan als leningen, toelagen en garanties. Dat verschil in aanpak hoort bij het onevenwicht dat Jun Jiang beschrijft in de vraag van 292 miljard euro.
Wat u als ondernemer met deze cijfers kunt doen
- U verkoopt of produceert in China. De deur staat het verst open voor onderzoek, hightech en diensten, en daar gaan ook de nieuwe Chinese openingen naartoe. Goedkope arbeid voor de export is niet langer de reden om er te zitten. Een marktbenadering die op de binnenlandse vraag en op technologie mikt, sluit beter aan bij wat Beijing nu aanmoedigt. Meer daarover op zakendoen in China.
- U concurreert of werkt samen met Chinese bedrijven in Europa. Ze komen steeds vaker met een fabriek in plaats van een container. Dat schept vraag naar lokale leveranciers, installateurs, logistiek en personeel, en het maakt hen tot concurrenten op uw eigen markt. Hoe Chinese bedrijven de Europese markt benaderen, leest u op naar Europa.
- U spreidt uw toeleveringsketen. Een leverancier in Vietnam, Mexico of Marokko kan een Chinese eigenaar hebben. Dat is geen probleem, maar het hoort bij uw risicoanalyse, zeker voor klanten in de VS.
- U investeert, of u zoekt een investeerder. Houd rekening met screening aan beide kanten: in België en de EU voor wie binnenkomt, en in China voor gevoelige sectoren.
Veelgestelde vragen
Dalen de buitenlandse investeringen in China nog?
Ja, maar trager. Volgens UNCTAD zakte de instroom van $ 116 miljard in 2024 naar $ 105 miljard in 2025. In de eerste helft van 2026 lag ze volgens het Chinese ministerie van Handel 5 procent lager dan een jaar eerder, terwijl het aantal nieuwe buitenlandse bedrijven bleef stijgen.
Is China nog een grote investeerder in het buitenland?
Ja. Met $ 174 miljard in 2025 is China de derde grootste investeerder ter wereld, na de Verenigde Staten en Japan. In de maakindustrie is het een van de twee grote investeerders die hun buitenlandse projecten nog uitbreidden.
Waar investeren Chinese bedrijven nu het meest in fabrieken?
In de periode 2021-2025 waren Kazachstan, Vietnam, Mexico, Egypte en de Europese Unie de vijf belangrijkste bestemmingen voor nieuwe Chinese fabrieksprojecten buiten de strategische sectoren. In 2015-2019 waren dat nog Indonesië, Kazachstan, India, de Filipijnen en de Verenigde Staten.
Wat is het World Investment Report?
Het jaarlijkse rapport van UNCTAD over internationale investeringen. Het brengt de investeringsstromen per land en sector in kaart, volgt het investeringsbeleid van overheden en bevat een analyse van de grootste multinationals. De editie van 2026 verscheen op 7 juli 2026 onder de titel "International Investment in a Turbulent Era".
Het geld volgt de keten, niet de goedkoopste arbeid
UNCTAD schrijft dat kapitaal decennialang kosten en efficiëntie volgde, en vandaag vooral strategische berekening en industriebeleid. China staat aan beide kanten van die verschuiving. Het verliest de investeringen die vroeger voor lage kosten kwamen, en het exporteert zelf fabrieken naar de plekken waar de markten en de grondstoffen liggen. Wie de cijfers alleen leest als "minder geld naar China", mist de helft van het verhaal. De andere helft speelt zich steeds vaker af in Europa.
