Shanghai, de stad op de zee

Shanghai telt bijna 25 miljoen inwoners, meer dan twee keer België, en haalde in 2025 een bbp van 5,67 biljoen yuan, 5,4 procent meer dan een jaar eerder. Voor een Europees bedrijf is de stad drie dingen tegelijk: de drukste containerhaven ter wereld, de plek waar multinationals hun Chinese hoofdkwartier zetten en de markt waar Chinese consumenten nieuwe merken het eerst uitproberen. Wie China wil begrijpen, begint daarom vaak hier. Ook de China Business Mission 2026 opende op 11 en 12 oktober in Shanghai, voor de delegatie verder trok naar Hangzhou, Hefei en Beijing.

Van vissersdorp tot verdragshaven

De naam zegt het al: 上海 betekent letterlijk op de zee. In 1292 werd het stadje van katoen en visserij aan de monding van de Yangtze een eigen district. De grote omslag kwam na de Eerste Opiumoorlog. Het Verdrag van Nanjing opende Shanghai in 1843 voor buitenlandse handel, en Fransen, Britten en Amerikanen kregen er hun eigen concessies. In de jaren 1920 en 1930 was de stad een van de grootste havens en financiële centra van Azië, met banken aan de Bund, art-decohotels en een eigen filmindustrie. In de Franse Concessie hield de Communistische Partij in 1921 haar eerste congres.

Na 1949 verloor Shanghai die internationale rol. Ze kwam pas terug toen Beijing in 1990 besliste om Pudong te ontwikkelen, de oostelijke oever van de Huangpu, waar toen vooral akkers en pakhuizen lagen. Vandaag staat daar Lujiazui, het financiële district met de Shanghai Tower, met 632 meter het hoogste gebouw van China.

Waarom België hier vaker opduikt dan u denkt

Twee Shanghainezen schreven mee aan de Belgische geschiedenis. Lu Zhengxiang (Lou Tseng-Tsiang), in 1871 in Shanghai geboren, was minister van Buitenlandse Zaken en twee keer premier van de Chinese republiek. In 1919 leidde hij de Chinese delegatie in Versailles en weigerde hij het verdrag te tekenen. Hij was getrouwd met de Belgische Berthe Bovy en trad na haar dood in 1927 in bij de benedictijnen van de Sint-Andriesabdij in Brugge, waar hij in 1949 stierf.

De tweede is Zhang Chongren. Hij groeide op in het jezuïetenweeshuis van Tushanwan, kwam in 1931 met een beurs naar de Brusselse Academie voor Schone Kunsten en leerde in 1934 Hergé kennen. Hij hielp hem met De Blauwe Lotus, het Kuifje-album dat zich in Shanghai afspeelt, en het personage Tsjang draagt zijn naam. In Qibao, vandaag een deel van Shanghai, staat een museum over hem.

De zakelijke draad loopt vooral via diamant. De Shanghai Diamond Exchange opende op 27 oktober 2000 in Lujiazui; groothandelaars uit België, India en Israël vormen de kern van de leden. In 2010 tekenden de beurs en het Antwerp World Diamond Centre het akkoord Diamonds Love Antwerp, waardoor stenen rechtstreeks van Antwerpen naar Shanghai gaan. Volgens het stadsdeel Pudong lag de handel op de beurs in de eerste acht maanden van 2025 boven 1,5 miljard dollar.

Een haven en een hoofdkwartier op wereldschaal

In 2025 verwerkte de haven van Shanghai 55,06 miljoen containers (TEU). Het was het zestiende jaar op rij dat ze de drukste containerhaven ter wereld was. Ruim de helft van dat volume ging via Yangshan, de diepzeehaven op eilanden voor de kust. Ter vergelijking: Antwerpen-Brugge, de tweede haven van Europa, haalde 13,63 miljoen TEU.

Shanghai is ook de stad waar buitenlandse bedrijven hun China-organisatie leiden. In februari 2026 telde de stad 1.084 regionale hoofdkantoren van multinationals en 647 buitenlandse onderzoekscentra. De buitenlandse handel kwam in 2025 uit op 4,51 biljoen yuan. Van 5 tot 10 november 2026 ontvangt de stad bovendien de negende China International Import Expo, de jaarlijkse beurs waar buitenlandse bedrijven hun producten aan Chinese kopers tonen.

Chips, AI en medicijnen: waar de stad op inzet

Shanghai is geen pure dienstenstad. De industrie en de softwaresector leveren samen de helft van het bbp, en de stad kiest drie motoren: chips, biomedische technologie en artificiële intelligentie. In 2025 groeide de chipproductie met 15,1 procent en de AI-productie met 13,6 procent. In de eerste drie kwartalen van 2026 versnelde dat volgens het statistiekbureau van de stad tot 23,4 en 24,8 procent, terwijl de toegevoegde waarde van de hele industrie met 5,5 procent groeide.

Het industrieplan voor 2026 tot 2030, dat de stad eind augustus voorstelde, mikt erop dat de industrie in 2030 minstens 20 procent van het bbp levert. Nieuwe sectoren zoals kwantumtechnologie, hersen-computerinterfaces, kernfusie, biofabricage en 6G moeten samen meer dan 100 miljard yuan opbrengen. De maakindustrie draait intussen op volle toeren: de Gigafactory van Tesla in Lingang leverde in 2025 zo'n 851.000 wagens, 52 procent van alle Tesla's wereldwijd. Hoe de stad AI-bedrijven samenbrengt, ziet u in Model Space, de broedplaats voor bouwers van taalmodellen.

Proeftuin voor de Chinese consument

Het beschikbaar inkomen per inwoner lag in 2025 op 91.987 yuan, een van de hoogste van het land. Merken openen hier vaak hun eerste Chinese winkel, en platformen als Xiaohongshu, Dewu, Pinduoduo, Bilibili en Hema hebben er hun hoofdkantoor. Zelfs koffie zegt iets over de stad: Shanghai telde in 2025 10.336 koffiezaken, meer dan duizend extra in één jaar.

Toch is de consument geen vanzelfsprekende groeimotor. In de eerste drie kwartalen van 2026 lag de omzet van de detailhandel 1,1 procent lager dan een jaar eerder, terwijl de export met 22,3 procent groeide. Voor een Europees merk betekent dat: de kopers zijn veeleisend en prijsbewust, en hun zoektocht begint op sociale platformen eerder dan in een webshop.

Die openheid heeft een naam: haipai (海派), de stijl van de zee, een mengeling van Chinese traditie en westerse invloed uit de concessietijd. U ziet ze in de shikumen-rijhuizen van Xintiandi, in de art deco langs de Bund en in de keuken. Benbang-gerechten zijn zoet en rijk aan sojasaus, en de xiaolongbao, een gestoomde dumpling met soep, is het visitekaartje. In de herfst eet de stad harige krab, dezelfde Chinese wolhandkrab die in de Schelde als invasieve soort leeft. Sinds 17 oktober 2026 heeft Shanghai er bovendien een cultuuricoon bij: het Shanghai Grand Opera House van het Noorse bureau Snøhetta aan de Huangpu, met een spiraalvormig dak waarop bezoekers vrij kunnen wandelen.

Waar Shanghai in een China-strategie past

Shanghai is zelden de goedkoopste plek om te produceren. Fabrieken staan vaak in de omliggende provincies van de Yangtze-delta, zoals Zhejiang en Anhui, op enkele uren met de hogesnelheidstrein. De stad zelf is de plek waar kapitaal, talent, partners en veeleisende klanten samenkomen. Wie in China wil verkopen, test er een product. Wie er wil produceren of inkopen, gebruikt Shanghai als uitvalsbasis voor de regio. En wie vooral concurrentie vreest, ziet hier vroeg welke chips, robots en elektrische wagens straks naar Europa komen, want de industrie van de stad groeit sneller dan haar consumptie. Hoe dat er een treinrit verder uitziet, leest u in het artikel over Hangzhou; de bredere aanpak staat bij zakendoen in China.