Shanghai Diamond Exchange

Sector

Diamanthandel

Chinese naam

上海钻石交易所

Programma

Dag 1 · 11 okt 2026 · Shanghai

Elke diamant die via gewone handel China binnenkomt of verlaat, passeert één gebouw in Pudong: de Shanghai Diamond Exchange (上海钻石交易所, kortweg SDE). De beurs werd in 2000 opgericht met goedkeuring van de Chinese Staatsraad, telt zo'n 400 leden en brengt douane, belastingdienst, banken en een keuringslabo samen onder één dak. Vandaag speelt ze een dubbele rol: ze is de poort voor natuurlijke diamant die China binnenkomt en het exportkanaal voor de labdiamant die China zelf kweekt. Op dag 1 van de China Business Mission 2026 stond ze op het programma, als de meest klassieke handelsinstelling van de dagen in Shanghai.

Een idee uit de Antwerpse diamantwijk

Het verhaal begint in België. Volgens Lin Qiang (林强), die de beurs mee oprichtte en sinds de opening leidt, bezocht Zhu Rongji in 1991 als partijsecretaris van Shanghai de diamantbeurs van Antwerpen. Hij keerde terug met een eenvoudige vraag: waarom heeft Shanghai er geen? Het idee kreeg pas vaart in 1997, toen een Israëlische zakengroep het opnieuw aankaartte en een Chinese missie de diamantcentra van onder meer België, Israël, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten bezocht. Zhu werd in 1998 premier, wat het project politieke rugdekking gaf.

Op 27 oktober 2000 opende de beurs in de Jin Mao Tower in Lujiazui. In 2009 verhuisde ze naar een eigen China Diamond Exchange Center aan Century Avenue, een gebouw van zo'n 49.000 m² met eigen beveiliging, banken, logistiek en keuringslabo's, zoals het Gemological Institute of America na een bezoek beschreef.

Hoe een belasting de smokkel onrendabel maakte

Vóór 2000 kwam een groot deel van de diamanten China ongecontroleerd binnen. Wie legaal invoerde, betaalde invoerrecht, 17% btw en 10% consumptietaks, en dus loonde smokkel. De SDE was daarom in de eerste plaats een fiscaal project. In 2001 verdween het invoerrecht en verschoof de consumptietaks naar de winkel. Vanaf 2002 moest alle diamantinvoer via gewone handel langs de beurs. In 2006 volgde de ingreep die de doorslag gaf: op geslepen diamant die via de beurs de Chinese markt opgaat, blijft netto 4% btw over, omdat de rest wordt terugbetaald.

Het gebouw werkt als een gesloten douanezone. Een zending komt verzegeld binnen, wordt in de beurs geopend, gewogen en gekeurd, en leden handelen onderling in dollars. Pas wanneer een steen de beurs verlaat richting Chinese juwelier, worden de taksen geïnd en volgt een officiële factuur. Lid worden is geen formaliteit. In de beschrijving van GIA vroeg de beurs minstens drie jaar ervaring in de sector, twee peters onder de bestaande leden, een proefjaar en een terugbetaalbare waarborg van 20.000 dollar.

Van recordjaar naar diepe terugval

Het model werkte. De totale handel via de beurs groeide volgens het district Pudong van 14 miljoen dollar in 2001 tot 4,24 miljard in 2019. In 2021 volgde een record van 7,08 miljard dollar, 81% meer dan een jaar eerder, met een recordinvoer van geslepen diamant van 2,92 miljard dollar, zo meldde de beurs begin 2022.

Daarna sloeg de markt om. Volgens cijfers die de beurs en Chinese media publiceerden, zakte de invoer van geslepen diamant tot ongeveer 400 miljoen dollar in 2024. Hoge voorraden bij juweliers, de recordprijs van goud, een zwakkere economie en de opmars van labdiamant speelden allemaal mee. In 2025 volgde een voorzichtig herstel: in de eerste acht maanden steeg de invoer van geslepen diamant via gewone handel met 41,5% tot 2,35 miljard yuan.

Natuurlijke diamant naar binnen, labdiamant naar buiten

De beurs die werd opgericht om diamant binnen te halen, groeit nu ook als exportplatform. China produceert volgens Lin Qiang meer dan 60% van alle labdiamant ter wereld. In de eerste helft van 2026 nam de export van labdiamant via de beurs met 65,3% toe tot 1,41 miljard yuan, meldde Xinhua in augustus. Ruim een tiende van de leden maakt of exporteert intussen labdiamant, en de douane van Shanghai opende een apart loket voor snelle inklaring. Een deel van die productie krijgt een industriële bestemming: diamant voert warmte uitstekend af, wat het interessant maakt voor de koeling van AI-chips.

Die twee sporen schuren. De SDE promoot natuurlijke diamant bij Chinese consumenten, met campagnes en influencers op platformen zoals Xiaohongshu, en zoekt nieuwe handelspartners: in augustus 2026 tekende ze een samenwerkingsakkoord met de Qatar Diamond Exchange. Tegelijk faciliteert ze de export van labdiamant, die de prijs van kleinere natuurlijke stenen onder druk zet.

Antwerpen: partner en spiegelbeeld

Voor Belgische lezers is de band met Antwerpen het boeiendste deel. Tijdens de Wereldexpo van 2010 in Shanghai tekenden het Antwerp World Diamond Centre en de SDE het akkoord 'Diamonds Love Antwerp': diamanten die rechtstreeks van Antwerpen naar de beurs gaan, kunnen een kwaliteitslabel krijgen. Lin Qiang zei toen dat hij legale kanalen wilde voor diamant van Antwerpen naar China. Belgische handelaars zijn lid van de beurs; GIA telde er in 2013 drieëntwintig.

Sinds 2004 is de SDE lid van de World Federation of Diamond Bourses, waar ze een van de zeven vaste bestuurszetels heeft en Lin Qiang vicevoorzitter is. Op 15 september 2026 was de beurs in Beijing gastheer van de Beijing Declaration on Natural Diamonds and Sustainable Development, samen met vertegenwoordigers van Botswana, Namibië en Zuid-Afrika. De Beers-topman Al Cook, de Natural Diamond Council en de World Diamond Council waren getuigen, schreef Rapaport. De verklaring wil Afrikaanse mijnlanden rechtstreeks verbinden met de Chinese consument, via lokale waardecreatie, opleiding en duidelijke informatie over herkomst. Dat is de rol van tussenschakel die Antwerpen traditioneel speelt.

Een monopolie dat moet blijven verkopen

De kracht van de SDE is beleid: één wettelijk kanaal en een gunstig btw-tarief. Dat geeft haar een stevige positie zolang de regels gelden, maar het beschermt haar niet tegen consumenten die afhaken. Daarom gedraagt een handelsplatform zich vandaag als merkbouwer en diplomaat. Voor Europese bedrijven is die verschuiving de kern: wie diamant aan China wil verkopen, gaat via Shanghai, en wie Chinese labdiamant inkoopt, krijgt die steeds vaker via dezelfde poort. Wie in China zaken doet in een gereguleerde sector, merkt hier hoe het werkt: de staat bepaalt het kanaal, de markt bepaalt het volume. Meer over die logica leest u bij zakendoen in China.